13 października, z okazji Europejskiego Dnia Walki z Rakiem Piersi, obchodzonego 15 października, podczas posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia dyskutowano, jak poprawić skuteczność systemu opieki onkologicznej chorych na ten nowotwór.

Głos w dyskusji zabrała dr hab. n. med. Joanna Didkowska, kierownik Zakładu Epidemiologii i Prewencji Pierwotnej Nowotworów Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego (NIO-PIB) w Warszawie, kierownik Krajowego Rejestru Nowotworów. Ekspertka przedstawiła sytuację epidemiologiczną dotyczącą raka piersi w Polsce.

Rak piersi: rosnąca umieralność

– W Polsce zachorowalność na raka piersi jest niższa niż w innych krajach europejskich, np. skandynawskich, a nawet u naszych sąsiadów. Jednak mimo to umieralność jest na wysokim poziomie. Co więcej, tylko w Polsce obserwuje się rosnący trend umieralności z powodu tego nowotworu. To sytuacja niespotykana w innych krajach europejskich. Nie znam w Europie kraju, w którym takie zjawisko miałoby miejsce

– powiedziała dr Joanna Didkowska.

Konieczny screening

Dr Joanna Didkowska powołała się na dane NIO-PIB. Wynika z nich, że wzrost umieralności na raka piersi dotyczy kobiet postmenopauzalnych, czyli powyżej 55. roku życia. – Jak się bliżej przyjrzymy, to okazuje się, że cały wzrost umieralności generują kobiety powyżej 65. roku życia – zawróciła uwagę dr Didkowska.

Zdaniem ekspertki jedną z przyczyn wzrostu umieralności w tej grupie wiekowej jest drastyczne zmniejszenie liczby wykonanych badań mammograficznych.
– Odsetek kobiet w wieku powyżej 65. roku życia, które kiedykolwiek miały wykonaną mammografię, znacząco się obniżył – zawróciła uwagę kierownik KRN.

– Z kolei 90 proc. kobiet w wieku 55-64 lata, a więc grupa, która powinna wejść w badania screeningowe, deklaruje, że miało kiedykolwiek wykonaną mammografię. Mam nadzieję, że te deklaracje przełożą się na zmianę współczynników umieralności – powiedziała ekspertka.

Mammografia dla kogo?

Dr Joanna Didkowska zaproponowała rozszerzenie screeningu raka piersi o kolejną 5-letnią grupę wiekową.

– Z danych epidemiologicznych wynika, że grupa wiekowa, która najmocniej wypływa na ten negatywny obraz [dotyczący umieralności – przyp. red.], to kobiety po 65. roku życia. Przesiewowej mammografii nie należy kończyć na kobietach w wieku 69 lat. Trzeba  włączyć te do 74. roku życia – powiedziała dr Joanna Didkowska.

Obecnie pacjentki powyżej 69. roku życia, które chcą wykonać mammografię, muszą zgłosić się po skierowanie do lekarza.

Mammografia i cytologia

Ekspertka zwróciła uwagę, że od roku 2014 do 2021 nastąpił drastyczny spadek liczby wykonywanych mammografii w ramach programu profilaktyki raka piersi. W jej ocenie przyczyną jest rezygnacja w 2015 r. z wysyłania spersonalizowanych, listownych zaproszeń na to badanie.

– Mamy spadek liczby wykonywanych mammografii z ok. 44 proc. w 2014 r., kiedy był screening zapraszany, do 34 proc. w 2021 r. Kobiety, które nie otrzymują zaproszeń, nie przypomina im się o badaniu, prawdopodobnie o nim zapominają. Ponowne wprowadzenie zaproszeń do screeningu mammograficznego i cytologicznego powinno być priorytetem – zaznaczyła.

Rak piersi w Polsce: z chorobą żyje 140 tys. kobiet

Dr Didkowska zwróciła także uwagę na pacjentki, które już chorują na raka piersi.
– Ciągle mówimy o zachorowaniach, o nowych przypadkach raka piersi. A zapominamy, że jest duża liczba kobiet, które zachorowały i żyją, trwają z tą chorobą. One też wymagają pewnej uwagi. Obecnie możliwości leczenia tych chorych są coraz większe, rak piersi staje się chorobą przewlekłą – powiedziała ekspertka. Podała, że obecnie z rakiem piersi w Polsce żyje ok. 140 tys. kobiet.

Choroby nowotworowe – analiza

Dominika Janiszewska-Kajka, zastępca dyrektora Departamentu Lecznictwa Ministerstwa Zdrowia poinformowała, że Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji została zobowiązana przez ministra zdrowia do przygotowania analizy dotyczącej przesunięcia górnej granicy wieku kwalifikującej do udziału w programach skriningowych o 5 lat. Ma to odnosić się do trzech zakresów programowych: raka piersi — do 74. roku życia, raka szyjki macicy — do 64. roku życia, raka jelita grubego — do 69. roku życia. Taka analiza ma powstać do 30 kwietnia 2022 r., a jej następstwie miałyby zostać zmienione programy profilaktyczne.

– Jednocześnie minister zdrowia zażyczył sobie weryfikacji zasad realizacji dla świadczeniodawców tych programów, tak żeby były one jak najbardziej korzystne dla pacjenta. Będziemy się również zastanawiać nad uzależnieniem poziomu finansowania od kompleksowości realizacji programów i systemu ich jakości. Wszystko w celu zaopiekowania pacjenta i odpowiednio wcześniejszego stawiania rozpoznań – uzasadniła Dominika Janiszewska-Kajka.

Rak piersi – potrzebne standardy

W opinii Doroty Korycińskiej, prezes Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej, w Polsce praktycznie nie jest prowadzona edukacja zdrowotna, a profilaktyka jest „katastrofalna”.

– Gdyby zgłaszalność na badania mammograficzne wzrosła z obecnych niewielu ponad 30 proc. do 50 proc., możliwe byłoby wykrycie w skali roku 6,8 tys. nowotworów piersi na wczesnym etapie – oszacowała.

Ekspertka uważa, że od lat wydajemy miliony na profilaktykę onkologiczną, a efekty tych kampanii nie przynoszą rezultatów.

– Pojawia się więc pytanie o zasadność kontynuacji tych działań. Apelujemy o pilne wdrożenie międzynarodowych wytycznych w zakresie prowadzenia badań przesiewowych. Należy także analizować wzorce komunikacji krajów, które odniosły sukces w profilaktyce onkologicznej. Na tej bazie trzeba rozpocząć działania – powiedziała prezes Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej.

Według niej, problemem jest także fragmentaryczność opieki onkologicznej w Polsce. Pacjentki zmuszone są bowiem do organizowania sobie leczenia między różnymi ośrodkami. Słychać coraz więcej głosów, wskazujących na utrudniony dostęp do leczenia. Dorota Korycińska powołała się przy tym na raport Fundacji Alivia, z którego wynika, że dla kobiet, które nie pochodzą z dużych miast, dojazd do ośrodka leczącego stanowi spore wyzwanie organizacyjne.

– Breast Cancer Units jest zaledwie 19 w całej Polsce, jak podał wiceminister Sławomir Gadomski. Trwa dyskusja, czy powinno ich być więcej. Uważamy, że jest to absolutnie koniecznie – przekonuje Dorota Korycińska.

Federacja apeluje również o wprowadzenie diagnostyki jednego dnia, aby pacjentka miała możliwość wykonania wszystkich badań w jak najkrótszym czasie. Oczywiście, najpierw trzeba zdefiniować zakres badań w ramach tej diagnostyki.

Prezes OFO powołała się także na raport NIK z 2018 r., pt. „Jak skuteczniej zapobiegać i leczyć? NIK o walce z nowotworami”, w którym są podane wydatki na onkologię w euro per capita w wybranych krajach europejskich. W Wielkiej Brytanii to 171 euro na osobę, we Francji — 156 euro, w Czechach — 85 euro, a w Polsce — 42 euro.

– Przy tak niskich nakładach walka z rakiem będzie mało skuteczna. Słyszymy o tym, że nakłady na onkologię wzrastają, ale z jednej strony jest więcej pacjentów onkologicznych, a z drugiej nie wiemy, na co dokładnie te środki są przeznaczane – podsumowała Dorota Korycińska.

Źródło: opracowano na podst. materiałów prasowych infoWire/ PulsMedycyny/Monika Majewska

Przeczytaj też Rak piersi – polski rekordzista

Artykuł Rak piersi: Tylko w Polsce rosnący trend umieralności pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Dlatego też tak ważne jest dokładne, regularne samobadanie piersi. Poprawnie i regularnie wykonuje je jedynie 16 proc. kobiet – podkreślają inicjatorzy kampanii Dotykam=Wygrywam. Październik to od prawie 40 lat miesiąc walki z nowotworem piersi.

Wiele kobiet zbyt rzadko wykonuje badania pod kątem raka piersi – USG piersi i mammografię. Dostęp do nich w ostatnich miesiącach dodatkowo utrudniły pandemia i ograniczone funkcjonowanie placówek medycznych. W tej sytuacji panie odkładały badania profilaktyczne na później. Wykrywalność nowych przypadków choroby spadła. Z badania Novartis Oncology i Fundacji Onkocafe – Razem Lepiej wynika, że przez pandemię nawet co czwarta Polka odwołała lub przesunęła termin umówionych badań, a 13 proc. w ogóle nie umówiło wizyty.

Rak piersi – statystyki

– Pandemia wpłynęła na nasze zachowania. Pewnie część z nas trochę się rozleniwiła, tłumaczymy sobie: przecież teraz jest praktycznie niemożliwe dostać się do lekarza – mówi Izabela Sakutova, ekspertka brafittingu, organizatorka kampanii Dotykam=Wygrywam. – Statystyki z poprzedniego roku nie są zbyt optymistyczne. Tutaj właśnie widać ten efekt pandemii i ograniczonej dostępności do wizyt lekarskich. Wykrywalność spada, a jednocześnie w górę idą wskaźniki umieralności, więc jest to bardzo poważny temat, na który należy zwrócić uwagę.

Eksperci przypominają więc o regularnych badaniach – co najmniej raz w roku USG piersi i raz na dwa lata mammografia. Jednak kluczowe we wczesnej diagnostyce jest także samobadanie piersi.

– Między badaniami może się wykształcić zmiana wielkości nawet 2 cm. Jesteśmy w stanie to wyczuć i wyłapać na wczesnym etapie przez comiesięczne wykonywanie samobadania piersi. Jeżeli wykonujemy je regularnie, poznajemy, jak ukształtowana jest nasza pierś, gdzie naturalnie występują grudki. I kiedy pojawi się coś nowego, jesteśmy w stanie szybko na to zareagować i umówić się na wizytę do lekarza – wskazuje Izabela Sakutova.

Polki nie wiedzą, jak się badać

Jak pokazało badanie przeprowadzone w 2019 roku w ramach kampanii „BreastFit. Kobiecy biust. Męska sprawa” na zlecenie Fundacji Onkocafe i Novartis Oncology, 1/3 Polek nie wie, w jaki sposób powinno się wykonywać samobadanie. 72 proc. nie wie również, w jakim dniu cyklu miesiączkowego należy je przeprowadzić. Tylko 7 proc. ma świadomość, że powinno ono zostać wykonane pomiędzy 5. a 10. dniem cyklu.

Do regularnego samobadania ma zachęcać kobiety akcja Dotykam=Wygrywam, która jest organizowana już po raz 10. W tym roku w ramach kampanii została uruchomiona BIUSTOapka stworzona przez Fundację Wsparcie na Starcie. Powstała ona z myślą o budowaniu zdrowych nawyków dbania o piersi już od najmłodszych lat. Każda dziewczyna i kobieta może ją sobie bezpłatnie pobrać na telefon, ustawić „przypominajki” o badaniu, które może uratować życie.

– BIUSTOapka przypomni nam o tym, w jaki sposób wykonać samobadanie, na jakie elementy zwrócić uwagę. Mam nadzieję, że coraz więcej kobiet zacznie dotykać swoje piersi i przez regularne samobadanie będzie w stanie wykryć jak najszybciej ewentualne zmiany – mówi organizatorka kampanii Dotykam=Wygrywam.

W ramach kampanii co roku w październiku w 170 sklepach brafittingowych w Polsce odbywają się edukacyjne spotkania budujące zdrowe nawyki dbania o piersi. Organizowana jest także zbiórka biustonoszy w ramach akcji tzw. reCYClingu – przez cały październik można oddać do wskazanych punktów stare lub niedopasowane staniki, które następnie są poddawane recyklingowi. W ciągu dziewięciu lat kampanii zebrano ponad 7 t biustonoszy.

Źródło: materiały prasowe agencja Newseria
Fot. Waldryano/Pixabay

Przeczytaj także Rak piersi a aktywność fiyczna

Artykuł Rak piersi – polski rekordzista pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Brak ruchu jest jednym z modyfikowalnych czynników ryzyka rozwoju raka piersi. Mocno koreluje z niektórymi innymi czynnikami ryzyka, na które mamy wpływ, szczególnie z otyłością, ale też z nadużywaniem alkoholu, paleniem papierosów czy z niewłaściwą dietą.
Aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko rozwoju raka piersi.

Aktywność fizyczna – regulator stylu życia

Zwiększenie poziomu aktywności fizycznej zwykle pociąga za sobą zmianę całego stylu życia.

– Jeśli dbamy o ciało poprzez aktywność fizyczną, to dbamy również o to, aby nie spożywać dużo alkoholu, nie palić papierosów, stosować odpowiednią dietę i kontrolować masę ciała. Dobrostan aktywności fizycznej sprawia, że ryzyko rozwoju raka piersi jest istotnie zmniejszone, podobnie jak ryzyko zgonu z powodu tego nowotworu

— jest przekonany dr hab. n. o kult. fiz. Sławomir Marszałek z Zakładu Fizjoterapii Onkologicznej Wielkopolskiego Centrum Onkologii.

Specjalista zwrócił szczególną uwagę na otyłość jako istotny czynnik zwiększający ryzyko zachorowania na nowotwory.
– Otyłość jest promotorem procesu nowotworowego, ponieważ tkanka tłuszczowa to narząd endokrynny, mający wpływ na inne tkanki. Może uwalniać wolne kwasy tłuszczowe oraz hormony peptydowe i steroidowe, zmieniać metabolizm hormonów płciowych, zwiększać aktywność szlaków sygnalizacji insulinowej, a także zmieniać mikroflorę jelitową — mikrobiom — zaznaczył dr hab. Sławomir Marszałek.

Aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko rozwoju raka piersi

Na istnienie związku między aktywnością fizyczną a zmniejszonym ryzykiem rozwoju raka piersi wskazują wyniki przytoczonej przez dr hab. Sławomira Marszałka metaanalizy. Opublikowane zostały w 2019 r. w piśmie „Value in Helath”.¹ Autorzy wskazują jednak, że kluczowe znaczenie ma tu intensywność i częstotliwość wysiłku fizycznego.

– U kobiet aktywnych fizycznie ryzyko rozwoju raka piersi zmniejsza się o 25 proc. w porównaniu z kobietami nieaktywnymi. Najbardziej istotny wpływ na zmniejszenie ryzyka rozwoju tego nowotworu ma wysiłek fizyczny o umiarkowanej lub dużej intensywności (>4,5 MET*) oraz ten wykonywany regularnie. Przy czym zaobserwowano spadek ryzyka rozwoju raka piersi o 6 proc. z każdą dodatkową godziną aktywności fizycznej tygodniowo. Przy założeniu, że jest ona realizowana systematycznie

— relacjonował dr hab. Sławomir Marszałek.

Badacze wykazali również², że wyższy poziom intensywności rekreacyjnej aktywności fizycznej — w porównaniu z niższym — zmniejsza o około 20-21 proc. ryzyko rozwoju raka piersi u kobiet przed i po menopauzie.

– Przy czym ważne są czynniki biologiczne wiążące aktywność fizyczną z rakiem piersi. One u kobiet przed i po menopauzie są inne i powinny być szczegółowo interpretowane — dodał dr hab. Sławomir Marszałek.

Ustalono również, że nierekreacyjna aktywność fizyczna (np. praca zawodowa lub tzw. domowe aktywności) zmniejsza o 9 proc. ryzyko rozwoju raka piersi u kobiet przed menopauzą i o 4 proc. u kobiet po menopauzie.

Poza tym w poszczególnych, niestety nieheterogennych podgrupach obserwowano zmniejszenie od 79 proc. ryzyka wystąpienia raka piersi u aktywnych kobiet i wzrost o 19 proc. ryzyka zachorowania u najmniej aktywnych kobiet.

Aktywność fizyczna – pozytywny bodziec w trakcie leczenia raka piersi

Fizjoterapeuta wskazywał również na rokownicze znaczenie kondycji fizycznej pacjentek przed czekającym je leczeniem.
– Im jesteśmy lepiej fizycznie przygotowani do operacji, im mamy lepszą wydolność oddechową, tym mniejsze ryzyko powikłań okołooperacyjnych — zaznaczył dr hab. Sławomir Marszałek.
Leczenie onkologiczne obniża jakość życia chorego. Dochodzi do dysfunkcji narządu ruchu, zaburzeń neurologicznych, hipokinezji, zaburzeń psychosomatycznych. Nie bez znaczenia jest także kardiotoksyczność samej terapii.

– Do tej pory uważano, że wzmożona aktywność fizyczna w trakcie leczenia onkologicznego jest przeciwwskazana z uwagi na możliwość dodatkowego obciążenia organizmu i narażenia go na stres, a tym samym gorsze efekty leczenia. Z tego też powodu zalecano chorym w trakcie, jak i po leczeniu onkologicznym oszczędzający tryb życia. Obecnie jednak zwiększa się liczba doniesień, które potwierdzają pozytywny wpływ wzmożonej aktywności fizycznej na chorych leczonych onkologicznie

— podkreślił mgr Maciej Górecki z Zakładu Fizjoterapii Onkologicznej Wielkopolskiego Centrum Onkologii.

Wśród korzyści wynikających z takiej aktywności wymienić można: wzrost wydolności tlenowej (VO2 max), poprawę samopoczucia, lepsze postrzeganie siebie, zmniejszenie napięcia mięśniowego, dolegliwości bólowych i poziomu zmęczenia, tak często zgłaszanego przez chorych na raka. Ponadto zmniejsza się prawdopodobieństwo rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, obniża skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi i poprawia profil lipidowy (dochodzi do wzrostu HDL i obniżenia stężenia trójglicerydów). Następuje również obniżenie stężenia hormonów płciowych, poziomu CRP i regulacja układu immunologicznego. Aktywność fizyczna w trakcie leczenia onkologicznego pozwala także na szybszy powrót do sprawności.

Rak piersi a aktywność fizyczna

Na pytanie, jaką aktywność fizyczną może podjąć chora na raka piersi w trakcie leczenia, powinien odpowiedzieć interdyscyplinarny zespół specjalistów. Psycholog oceni potrzeby chorej, kardioonkolog dokona stratyfikacji zdarzeń niepożądanych, a fizjoterapeuta określi możliwości chorej i zaplanowuje cele.

– Dopiero na podstawie tych informacji można zaproponować personalizowaną fizjoterapię oraz aktywność fizyczną, w tym uczestnictwo w sporcie rekreacyjnym — zaznaczył mgr Maciej Górecki.

Według niego, czas powrotu do sprawności i rodzaj aktywności fizycznej, jaką będzie mogła podjąć pacjentka, różni się w zależności od rodzaju zastosowanego leczenia. W przypadku leczenia ogólnoustrojowego, chemioterapii, ważny jest aspekt kardiotoksyczności. Jednak onkolog jest w stanie przewidzieć, jaki wpływ będzie miało leczenie na pacjenta i także u chorego ze współistniejącymi schorzeniami układu krążenia można zaplanować aktywność fizyczną.

Jeśli u chorej zastosowano leczenie chirurgiczne, o jej powrocie do oczekiwanej sprawności decydują chirurg z fizjoterapeutą. Jednak zgodnie z rekomendacjami Association of Breast Surgery, w przypadku mastektomii, jak i zabiegów oszczędzających ten powrót nie powinien trwać dłużej niż 2-4 tygodnie. Jedynie w przypadku zabiegów odtwórczych powrót do pełnej aktywności fizycznej może trwać trochę dłużej, bo od 4 do 12 tygodni.

Gdy u chorej zastosowana była radioterapia, fizjoterapeuta i radioterapeuta przed rekomendacją rodzaju aktywności fizycznej powinni ocenić ograniczenia wynikające z wcześniejszego leczenia (m.in. zmiany popromienne czy aspekty kardiologiczne).

Aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko nawrotu raka piersi

Naukowcy ustalili też³, że konsekwentne spełnianie rekomendacji dotyczących aktywności fizycznej po leczeniu onkologicznym wiązało się ze statystycznie istotnym zmniejszeniem ryzyka nawrotu raka piersi i śmiertelności z jego powodu.

– Nawet niewielka aktywność fizyczna jest związana z poprawą całkowitego przeżycia i jest lepsza od bezczynności

— podkreślił dr hab. Sławomir Marszałek.

Aktualne zalecenia dotyczące wskazanej dla nich aktywności fizycznej obejmują: 150-300 minut tygodniowo rekreacyjnej aktywności fizycznej o umiarkowanej intensywności lub co najmniej: 3 dni w tygodniu 30 minut ćwiczeń aerobowych o umiarkowanej intensywności.

W ocenie specjalisty, w przyszłości potrzebne będzie prowadzenie dalszych badań, wyjaśniających mechanizmy fizjologiczne pozytywnego wpływu aktywności fizycznej na większą przeżywalność osób, które były leczone z powodu raka piersi.

*1 MET odpowiada przeciętnemu wydatkowi energetycznemu podczas pozostawania w spoczynku (w pozycji siedzącej).

Piśmiennictwo:

Chen X., Wang Q., Zhang Y., Xie Q., Tan X.: Physical Activity and Risk of Breast Cancer: A Meta-Analysis of 38 Cohort Studies in 45 Study Reports. Value Health 2019, Jan; 22(1): 104-128.
Neilson H.K, Farris M.S., Stone C.R., Vaska M.M., Brenner D.R., Friedenreich C.M.: Moderate-vigorous recreational physical activity and breast cancer risk, stratified by menopause status: a systematic review and meta-analysis. Menopause 2017, Mar; 24(3): 322-344.
Cannioto R.A., Hutson A., Dighe S., McCann W., McCann S.E., Zirpoli G.R., et al.: Physical Activity Before, During, and After Chemotherapy for High-Risk Breast Cancer: Relationships With Survival. J. Natl. Cancer Inst. 2021, Jan 4; 113(1): 54-63.

Na podstawie wykładów wygłoszonych podczas II Konferencji Rak Piersi u Młodych Kobiet, zorganizowanej przez Wielkopolskie Centrum Onkologii (maj 2021).

Źródło: materiały prasowe Pulsmedycyny.pl/Monika Majewska

Artykuł Rak piersi a aktywność fizyczna pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Różowy kolor symbolizuje kobiecość. Jest też swego rodzaju manifestem oznaczającym solidarność ze wszystkimi kobietami, które przechodzą przez raka. Cały miesiąc październik stoi pod znakiem raka piersi i akcji związanych z tą chorobą. Przypomnijcie swoim klientkom o regularnych badaniach okresowych, które mogą pomóc wykryć nowotwór we wczesnej fazie.
Warto o tym mówić.

Specjalnie na tę okazję Marzena Bębenek, trener, coach i właścicielka studia treningowego w Chrzanowie, przygotowała limitowaną kolekcję koszulek Be!pink, z których 30 proc. dochodu zostanie przeznaczony na fundację Rak’n’roll. Magazyn Fitness Biznes objął patronem tę akcję i zaprasza wszystkich czytelników do jej wsparcia.

Kupując koszulki Be!pink możesz razem ze swoimi klubowiczami wesprzeć fundację, która pomaga kobietom w przejściu przez raka piersi. Zamówienia składamy na http://marzenabebenek.pl/be/#bepink

Fot. .@zyciewgranicie/ Renata Pietrzyk

Artykuł Różowy październik. Be! pink pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.